بغل وكنج ران باشد ومجفف رطوبات عريبه ومورث درد پهلو وعانه وبواسير ومولد سودا ومفسد رنگ رخسار ومصلح أو طبخ اوست با روغن وگوشتهاى فربه وسركه خوردن أو با آب أنار ترش وشيرين وناردان وگوله پرو كرو يا وأمثال آن وضماد دنبالهء أو كه اقماع گويند با بادام تلخ جهة بواسير وامراض مقعد وذر در دنباله وشكوفهء أو بعد از چرب كردن مقعد روغن بادام با روغن بابونه جهة ورم آن وبواسير محرب وچون بادنجان را متراپخته مضمحل شده وصاف نموده آب آن را با روغن زيتون بجوشانند تا آبها سوخته شود برص را تا يك سال به رنگ بدن مىدارد ودر رفع ثاليل مجربست خصوصا شب از نقل أو به بندند وروز با آن روغن چرب كنند واگر آب أو را با روغن تخم كتان بجوشانند جهة درد شقاق وورم صلب ورفع ؟ ؟ كه از سرما وبرف بر دست وپا رسيده باشد بغايت موثر وچون رسيده أو را كه تخمش زرد شده باشد مهر اكتند وتخم آن را باموم وروغن بمالند شاق ميان انگشتان را در حال زايل كند وهرگاه بادنجان زرد شده را خالى كرده وجوفش را به روغن تخم كدوير كرده قريب به يك روز در قرع وثور گرم بگذارند وروغن را از واستخراج نمايند جهة رفع درد گوش مجربست وچون اقماع وگلش را اضافه نمايند جهة بواسير بيعديل است واز خواص اوست كه سبب سرعه گداى معادن ميكردد وچون نوشادر را در أو گذاشته در آن حل كنند ومشتريرا گداخته در آنمحلول ريزند بغايت ثقيه نمايد ومجرب دانسته‌اند وبه دستور سائيدن كبريت را در شب محلول با وباعث سفيدى كبريت وثبات أو دانسته‌اند وبادنجان بريرا ساق بقدر زرعى وپر شعب وبرگش شبيه به برگ اسفناج وشد بو وثمرش بقدر زيتون وكردكان وپرخار وسبز است ملطف وجالى وگرم وخشكتر از بستاني وضماد شن جهة أو رام بلغمى وسياه كردن مو واكتحال برگ خشگ أو جهة بياض چشم وجلالي باصره ودمعه نافع است باقلى تازه‌اش در أول سرد تر وخشك أو در أول سرد ودر دويم خشك وكلش كرم به اعتدال ولطيف وپوست اندرون أو مجفف وقابض است وباقلى مقوى باه است وسريع الاحذار از معده وغير مسند وباقوهء محلله ومنضجه وبا رطوبة فضليه جهة قرحهء أمعاء واسهال وقى وثيقه سينه وشش وتقويه آن ومنع ريختن مودا رقيقه از دماغ وتسكين سعال وآب طبيخش جهة خشونت خلق وجلاى رطوبات ومنع تولد حصاة ومفتح شده وضمادش با آرد جو جهة ضربه وورم پستان كه از جهة انجماد شير باشد خصوصا هر گاه با نعناع وسركه پخته باشند وبا حلبه وعسل جهة تحليل دمل وورم بن گوش وكند رو گل سرخ وسفيده تخم مرغ جهة برآمدكى حدقه وبا گل ختمى وأمثال آن جهة ورم خصيه وأو رام حاره وپختهء أو با شراب جهة ورم حالبين وگلف ونمثل وتحليل خنازير خصوصا با آرد جو وشت يماني وروغن زيتون كهنه وبا بيه خوك جهة نقرس مجرب دانسته‌اند وچون باقلاى تازه را دو حضه نمايند وطرف اندرون را بر زخم زلو وأمثال أو گذارند قطع سيلان خون نمايد وبستن أو بر موضع گزيدهء سگ ديوانه باعث جذب سميت أو وذر ورش جهة منع ريختن سودا به چشم وطلاى أو با ربع أو فاد زهر گاوى جهة سرخى ومطبرى پلك چشم بسيار نافع وضماد برگ وپوست أو جهة سوختگى آتش مجرب وگلش مسكن حرارت دماغ وچون در هاون قلعى سائيده در آفتاب گذارند حضاب نيكوست وخوردن باقلى مورث نفخ واختلاج وثقل دماغ وفساد وذهن ومنجر به افراط است ومصلح أو جوشانيدن أو با روغن بادام وادويهء حاره اضافه نمودن وخاكستر كاه باقلى جهة رفع آثار جرب سياه نافع است باقلى قبطي وباقلى نبطي نوعي ريزهء باقلى معروفست به قدر رمس وسيالون منبت أو در آبهاى ايستاده وبيخش مطر مثل بيخ نى وبرگ أو بزرگتر از برگ باقلى بستاني وگلش سرخ وبفد گلسرخ بسيار قابض وموافق معده وبهترين ادويهء قرحهء امعأ واسهال مزمن است ودر افعال لميغتر از باقلاى معروف باقلى مصرى وشاهى ترس است بادرنجبويه معرب بادرنكبويه است وبه عربى مفرح القلب نامند نباتيست در بو شبيه به بادرنگ وخورد وبستانى مىباشد نوعي را برگش لطيف وطولانى وأطراف برگش مثل أره وساقش پر شعبه وشبيه به ريحان وگلش بنفش مايل به سرخى وبه جاى سبزى با طعام مىخورند وربيعى وصفى مىباشد وهر سال تخم أو سبز مىشود نه ريشه وتخمش شبيه بتخم كتان واغبر وبقلهء اترجيه نامند وترنجان گويند ونوعي ديگر در بوى باد شبيه واز آن شد بو تر وبرگش مايل بتدوير وصحرائى وبستانى مىباشد بيساق وشاخهاى بسيار از يك بيخ مىرويد وبرگش با خشونتى وعريض واز برگ نعناع بزرگتر وگلش سفيد وكم تخم ودر دارالمرز آن را با در ؟ ؟ مىدانند وريشهء أو مثل نعناع هر سال سبز مىشود وگربه اين نوع را دوست مىدارد وجمعى كه هر دو را يكى مىدانند آنچنان نيست وآنچه مؤلف اختيارست بديعى گفته كه أو بالنگوست غلط است چه تخم بادرنجبويه باريكتر از تخم ريحان واغبر است وحقير تخم بالنگو ورا كشته گياه آن را از جملهء ريحان مشاهده نموده وآن ريحان سبز بزرگ برگست ودر بوى مثل شاه سفرم وبادرنجبويه در دويم گرم ومقوى دل ودماغ وحواس ومعده وجگر ومفرح ومفتح وملطف طعام غليظ وهاضم ومورث زكا وحفظ وبحهة عسر النفس وخفقان وغشى وفواق وتحليل سودا وامراض بلغمى وكابوس ومغص وامراض وركين وكرده ورفع سموم مطلقا ووحشة سوداوى وسده دماغ نافع وبرگ مسحوق أو از پنج درهم تازه درهم با شراب جهة گزيدن سگ ديوانه ور تيلا شربأ وضمادرا مفيد وخائيدن أو جهة ازالهء بوى شراب وبدبوئى دهان بسيار مؤثر ومضمضه طبيخش جهة فساد دندان وجلوس در آن جهة احتباس حيض وضمادش جهة درد مفاصل وطلاى آب أو جهة جرب سودا وى و ؟ ؟ ونار فارسي وآكله ورفع لرز قشعريره وبا نمك جهة خنازير وسه درهم أو با نيم درهم